Şistozamiazis (Schistosomiasis)

Şistozomiazis akut ve kronik olarak seyreden parazitik bir solucanın neden olduğu enfeksiyondur. Enfekte olmuş tatlı sular ile temas eden insanlara bulaşır.

Hijyenin olmaması yanında özellikle enfekte sularda okul çağı çocuklarının yüzmesi, balık avlaması özellikle can sıkıcı sonuçlara neden olan enfeksiyonlara neden olabilir.

Pirazikuantel denilen bir ilacın tedavide kullanılması ile oldukça azalmış ve kontrol edilebilir hale gelmiştir.

2015 yılı itibariyle Dünya Sağlık Örgütü, 218 milyon insanın koruyucu tedaviye ihtiyacı olduğunu göstermiştir. Ve yaklaşık 66.5 milyon insan da schistosomiasis nedeniyle tedavi edilmiştir.

Cercaria denilen ve tatlı sulardaki salyangozların saldığı larvaların, sulara girenlerin derisine yerleşmesi ile enfeksiyon başlar. Tatlı suya giren insanların derisine yapışan bu larvalar, ciltte bir reaksiyon oluşturur ve kaşıntıya yol açar. Buna yüzücü kaşıntısı denilmektedir.

Derinin derinlerine temas eden larvalar giderek olgunlaşır. Kan damarlarına penetre olur ve damar duvarından geçerek dolaşım sistemine girerek olgunlaşmış parazit şeklinde ilerler. Bigenetiktir. Yani çift cinslidir. Erkek cinsi dişi cinsini sarmıştır (Şekil-1).

Dolaşımda ilerleyen olgun schistosome (şistozom) mesane ve prostat bölgesindeki toplar damarları çok sever. Burada damar duvarına yapışır ve dişi erkeği terk eder ve damar duvarına gidip yumurtalarını (Şekil-2) buraya bırakır ve tekrar erkek için döner.

Damar duvarına bırakılmış yumurtalar özellikle idrar kesesi kasının kasılmaları ile adım adım idrar kesesinin kas yapısına penetre olur ve ilerler.. Zaman içinde mesane kas dokusundaki yumurtalar dışarıdan içeri yani mesane lümenine kadar ilerler ve bu esnada bir çok reaksiyona yol açar.

Bu reaksiyonlara bağlı olarak mesane ve üreter kasları elastikiyetlerini kaybeder ve ciddi mesane kapasite kayıpları ile kendini gösterebilir. Ciddi anlamda burada reaksiyonlara neden olarak, mesanenin yassı epitel hücreli karsinomuna neden olur. (skuamöz). Oldukça agresif ve hızlı ilerleyen bu karsinomda ilk önerilen tedavi cerrahi olarak tümörlü dokunun yani mesanenin ivedi olarak çıkartılmasıdır.